Melkcrisis: Fairebel vangt al 17 jaar de klappen op
13 miljoen euro uitgekeerd aan de aangesloten melkveehouders sinds de oprichting
Bij de start van de 25ste Week van de Fair Trade zet de coöperatie Faircoop, de melkveehouders achter het merk Fairebel, haar compensatiemechanisme in de kijker. Dat werkt als een schokbreker wanneer de marktprijs onderuitgaat en bracht de leden in zeventien jaar tijd al 13 miljoen euro op.
Het is een zwaar jaar voor de Belgische melkmarkt. In 2025 kreeg een melkveehouder voor gangbare melk gemiddeld 51,8 cent per liter. In maart 2026 was dat gezakt tot 37,7 cent per liter, of 30 % minder dan in maart 2025. En ondertussen blijven de kosten op de boerderij stijgen.
Om te begrijpen wat dat betekent voor een bedrijf, moet je weten dat de melkprijs geen nettoloon is dat de boer zomaar in zijn zak steekt. Eerst moeten alle kosten betaald worden. Pas daarna komt het werk van de boer en zijn gezin aan de beurt, terwijl een loon overal elders gewoon een kost is.
Melkvee houden is geen vetpot, ook niet in goede jaren. De boekhoudingen van het Landbouwmonitoringsnetwerk van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij tonen hoe wisselvallig dat inkomen in Vlaanderen is. Tussen 2012 en 2024 bedroeg het gemiddelde bedrijfsinkomen van de gespecialiseerde Vlaamse melkveebedrijven, het bedrag dat overblijft om de eigen arbeid, grond en kapitaal van het gezin te vergoeden, 32 000 euro per familiale arbeidskracht.
Een collectieve schokbreker
Om die klappen op te vangen, richtten Belgische melkveehouders in 2009, midden in de melkcrisis, de coöperatie Faircoop en het merk Fairebel op. De coöperatie werd opgericht door Erwin Schöpges, zelf melkveehouder in Amel. Zeventien jaar lang bouwde hij de coöperatie uit, die hij tot juni 2026 voorzat. Bij zijn pensionering gaf hij de fakkel door aan zijn ondervoorzitter, Daniel Hick.
Het idee is eenvoudig: op elke liter die onder het merk verkocht wordt, gaat een bedrag naar een gemeenschappelijke pot. Elk jaar wordt die pot verdeeld onder alle aangesloten melkveehouders, ongeacht de grootte van hun boerderij. Betaalt de melkerij minder, dan stijgt de aanvulling.
Het mechanisme legt de melkprijs niet vast, dat kan niemand. Wel werkt het als een schokbreker: het vlakt de pieken en dalen van de markt af, zodat boeren er samen tegenaan kunnen.
“Dit mechanisme hebben melkveehouders sinds 2009 liter na liter opgebouwd, en nu is het mijn taak om te bestendigen wat mijn voorganger heeft uitgebouwd. Als de markt onderuitgaat, staat Fairebel klaar om de daling te compenseren voor het volledige volume dat onder dit eerlijke merk verkocht wordt. Dát is voor ons een schokbreker”, legt Daniel Hick, voorzitter van Faircoop, uit.
17 jaar solidariteit in twee cijfers
- 13 miljoen euro uitgekeerd aan de aangesloten melkveehouders sinds de oprichting van de coöperatie in 2009, aan alle boerderijen, groot of klein.
- Meer dan 6.000 proeverijen in de winkel, van begin tot eind gedragen door de aangesloten melkveehouders zelf. Hier gaan de boeren letterlijk de boer op: ze vertellen over hun vak, over waar die eerlijke melk vandaan komt en over wat een liter, geproduceerd in goede omstandigheden, echt kost.
Eerlijk, ook van bij ons
De Week van de Fair Trade zet elk jaar producenten uit het Zuiden in de schijnwerpers. Fairebel ziet daarin dezelfde logica, toegepast op een sector van bij ons: als producenten en consumenten zich organiseren, wordt de waarde eerlijker verdeeld. Belgen hebben daar wel oren naar: volgens de barometer 2022 van het Trade for Development Centre vindt 68 % van hen dat eerlijke handel ook moet gelden voor Belgische en Europese boeren.
Over Fairebel en Faircoop
Fairebel is het merk van de melkveehouders van de coöperatie Faircoop, in 2009 opgericht door Belgische boeren midden in de melkcrisis. Het principe: een compensatiemechanisme dat gefinancierd wordt door elke liter die onder het merk verkocht wordt, en dat elk jaar herverdeeld wordt onder de leden. In Vlaanderen is Fairebel verkrijgbaar in de meeste supermarkten. De coöperatie telt er 50 aangesloten boerderijen.
Daniel Hick
Vanessa Gohy
Bronnen: melkprijs, Landbouwcijfers (Agentschap Landbouw en Zeevisserij) op basis van cijfers van de BCZ (2026); bedrijfsinkomen melkveebedrijven, Landbouwmonitoringsnetwerk (Agentschap Landbouw en Zeevisserij, Bedrijfseconomische inkomensindicatoren melkvee); barometer 2022 van de eerlijke handel, Trade for Development Centre. Cijfers Fairebel: Faircoop.